michowiczProfesor Waldemar Michowicz urodził się 10 września 1929 r. w Jaśle. Tam też przetrwał trudny czas okupacji, by w 1946 r. przenieść się wraz z rodziną do Świdnicy, gdzie ukończył Liceum im. Jana Kasprowicza. Po maturze rozpoczął studia historyczne I stopnia na Wydziale Humanistycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi. W 1952 r. otrzymał dyplom nauczyciela oraz nakaz pracy w szkole podstawowej w Opocznie. Rok później podjął studia magisterskie na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego jako seminarzysta prof. Józefa Dutkiewicza, pod którego kierunkiem napisał pracę magisterską „Echa i skutki strajku górników angielskich 1926 r. w Polsce”. W 1955 r. zatrudniono go na stanowisku asystenta w Katedrze Historii Powszechnej Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego.

Jego zainteresowania naukowe szybko skierowały się ku historii dyplomacji polskiej, stosunków międzynarodowych okresu międzywojennego, miejsca Polski w Lidze Narodów oraz bezpieczeństwa międzynarodowego i rozbrojenia w okresie międzywojennym. Pod kierunkiem prof. Dutkiewicza przygotował i obronił w 1962 r. rozprawę doktorską, która w zmienionej wersji ukazała się drukiem w 1963 r. jako „Walka dyplomacji polskiej przeciwko traktatowi mniejszościowemu w Lidze Narodów w 1934 roku” i została wyróżniona nagrodą ministra szkolnictwa wyższego.

Waldemar Michowicz, wówczas doktor, a od 1968 r. docent, zgłębiał w kolejnych swoje zainteresowania – również dzięki wyjazdom zagranicznym, m.in. jako stypendysta Institut Universitaire des Hautes Etudes Internationales w Genewie czy uczestnik licznych konferencji. Habilitował się w 1984 r. W 1987 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, zaś profesorem zwyczajnym został w 1990 r.

W tym czasie napisał i zredagował m.in.:

  • Rozbrojenie a bezpieczeństwo (1920-1939) („Kwartalnik Historyczny”, 1970, nr 3)
  • Polskie plany rozbrojenia moralnego w okresie międzywojennym („Kwartalnik Historyczny”, 1975, nr 2)
  • Polska w Lidze Narodów („Sprawy Międzynarodowe”, 1978, nr 2)
  • Problem rozbrojenia 1919-1939 (redakcja, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, Łódź 1983) oraz Z zagadnień rozbrojenia w okresie międzywojennym (Łódź 1986)
  • Józef Dutkiewicz – zasłużony Nauczyciel PRL (redakcja i współautorstwo, Łódź 1973)
  • Wczoraj, dziś i jutro Łodzi (redakcja, Łódź 1979)
  • Studia z dziejów Anglii (redakcja, Łódź 1978)
  • rozdział Problemy mniejszości narodowych w Polsce w książce Polska Odrodzona (red. J. Tomicki, Wiedza Powszechna, wyd. l, Warszawa 1982; wyd. 2, Warszawa 1988)
  • rozdział o międzynarodowym aspekcie afery żyrardowskiej w pracy zbiorowej Żyrardów 1829-1945 (red. I. Pietrzak-Pawłowska, Warszawa 1980)
  • Genewska Konferencja Rozbrojeniowa (1932-1937) a dyplomacja polska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1984 (II wyd. Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1989)

Prof. Michowicz w latach 90. włączył się w realizację projektu badawczego Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, którego celem było opracowanie historii dyplomacji polskiej. Jego wkład to przede wszystkim dwa rozdziały, Organizacja polskiego aparatu dyplomatycznego w latach 1918-1939 oraz Organizacja polskiej służby dyplomatycznej w okresie II wojny światowej, otwierające tomy IV i V, jak również redakcja tego ostatniego. Waldemar Michowicz wraz z prof. Gerardem Labudą zredagował także syntezę „Historia dyplomacji polskiej X-XX w.” (Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2002), wydaną później w języku angielskim jako „The history of Polish diplomacy X-XX c.” (The Sejm Publishing Office, Warsaw 2005).

Życie zawodowe prof. Michowicz związał z Uniwersytetem Łódzkim, pełniąc szereg odpowiedzialnych funkcji: wicedyrektora Instytutu Historii (1973-1975), dziekana Wydziału Filozoficzno-Historycznego (1975-1981), kierownika Katedry Historii Powszechnej Nowożytnej i Najnowszej (1981-1994) oraz prorektora ds. współpracy międzynarodowej (1990-1993). W 1982 r. doprowadził do powstania Centrum Badań nad Pokojem przy Uniwersytecie i kierował nim przez kolejnych kilkanaście lat. Istotnym elementem jego pracy była również działalność dydaktyczna – sam wypromował kilkudziesięciu magistrów i ośmiu doktorów. Wielokrotnie powoływano go też na recenzenta doktoratów i habilitacji.

W 1994 r. z jego inicjatywy powołany został na UŁ Instytut Studiów Międzynarodowych. Profesor został jego dyrektorem i sprawował tę funkcję do chwili odejścia na emeryturę w 2000 r., kierując jednocześnie Katedrą Historii Stosunków Międzynarodowych. Dzięki jego staraniom Instytut stał się znaczącą jednostką naukowo-badawczą i dydaktyczną, przekształconą uchwałą Senatu Uniwersytetu Łódzkiego z 19 czerwca 2000 r. w Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych.

Dokonania naukowe i dydaktyczne prof. Michowicza zostały uhonorowane m. in. Złotym Krzyżem Zasługi (1970), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1975), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1975) oraz Nagrodą Miasta Łodzi (2001).

Zmagając się z ciężką chorobą, Profesor nie zaprzestał pracy naukowej i dydaktycznej. Do końca dążył do sfinalizowania podjętych projektów badawczych i obmyślał nowe przedsięwzięcia. Zmarł 7 kwietnia 2005 r.

ANDRZEJ MACIEJ BRZEZIŃSKI, SŁAWOMIR M. NOWINOWSKI (Uniwersytet Łódzki)

na podstawie PRO MEMORIA Profesor Waldemar Michowicz (1929-2005) // ANDRZEJ MACIEJ BRZEZIŃSKI, SŁAWOMIR M. NOWINOWSKI // PRZEGLĄD NAUK HISTORYCZNYCH 2005, R. IV, nr 2 (8).